BİREYSEL EMEKLİLİK İÇİN MEVZUAT ÇALIŞMALARI BAŞLIYOR
Bireysel Emeklilik’te yeni dönem başlıyor. Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek, “Yurt içi tasarruf oranlarını artırmak için BESte otomatik katılım uygulamasına dair mevzuat çalışmalarını başlattık. Taslağı kısa sürede Meclise sunmayı planlıyoruz” dedi.
Ekonomiden Sorumlu Başbakan Yardımcısı Şimşek, Türkiye’de tasarruf oranlarını artırmak için Bireysel Emeklilik Sistemi’nde (BES) otomatik katılım uygulamasına dönük mevzuat çalışmalarını başlattıklarını ve taslağı en kısa zamanda Meclis’e sunmayı planladıklarını bildirdi.
Mehmet Şimşek, AA muhabirine yaptığı açıklamada, BES’in, bireylerin gelir elde ettikleri dönemdeki hayat standartlarını emeklilik dönemlerinde de koruyabilmeleri için sosyal güvenlik sistemlerince sunulan emeklilik gelirine ek bir gelir sağlamak amacıyla oluşturulmuş bir sistem olduğunu belirtti.
BES’in, vatandaşların emeklilik dönemindeki refahının artırılması hedefindeki en önemli araçlardan biri olduğuna işaret eden Şimşek, aynı zamanda, bireysel emeklilik sisteminin önemli bir tasarruf aracı olarak da öne çıktığını söyledi.
Türkiye’nin şiddetle ihtiyaç duyduğu yurt içi tasarrufların artırılması noktasında sistemin gelişmesine ve yaygınlaşmasına büyük önem verdiklerini vurgulayan Şimşek, BES’in kapsayıcılığının artırılmasına yönelik çalışmalarına 2013 yılından başlayarak hız verdiklerini anlattı.
Yurt içi tasarruf oranlarını artırmak için BES’te oto katılım uygulamasına ilişkin mevzuat çalışmalarını başlattıklarını kaydeden Şimşek, taslağı en kısa zamanda Meclis’e sunmayı planladıklarını söyledi.
“İNGİLTERE, YENİ ZELANDA VE AMERİKA’DA BAŞARILI ÖRNEKLER VAR”
Birçok ülkede hayata geçirilen uygulamanın, İngiltere, Yeni Zelanda, ABD gibi ülkelerde başarılı örneklerinin bulunduğuna işaret eden Şimşek, pilot projesi başarıyla sonuçlanan oto-katılımın Türkiye’de de bireysel emeklilik sisteminin kapsayıcılığının artırılması amacıyla kullanılabilecek bir uygulama olacağının değerlendirildiğini kaydetti.
Bu kapsamda oto-katılım ile 6 milyon olan BES’teki katılımcı sayısının hızlı bir şekilde artması ve daha fazla kişinin sistemden yararlanmasının beklendiğini vurgulayan Şimşek, geçen ay itibarıyla devlet katkısı dahil 51 milyar lira olan sistemdeki fon büyüklüğünün oto-katılım ile birlikte ivme yakalayarak yurt içi tasarrufların artışına önemli derecede katkıda bulunacağının öngörüldüğünü bildirdi.
Şimşek, oto-katılım sisteminin, emekliliğe yönelik tasarruf yapmayı özendirici yapısı nedeniyle de son derece önemli olduğunu vurguladı.
“SİSTEMİN KURGUSUNU TÜM PAYDAŞLARLA İSTİŞARE EDİYORUZ”
Başbakan Yardımcısı Şimşek, 64. Hükümet Eylem Planı’nda BES’te otomatik katılım sisteminin Türkiye genelinde uygulamaya konulmasını öngördüklerini hatırlatarak, bu kapsamda mevzuat çalışmalarını başlattıklarını bildirdi.
Uygulamanın hayata geçirilebilmesi için Hazine Müsteşarlığınca dünya uygulamaları incelenerek Türkiye’deki otomatik katılım sisteminin kurgusunun emeklilik şirketleri de dahil tüm paydaşlarla istişare edildiğini anlatan Şimşek, taslağı en kısa sürede TBMM’ye sunmayı planladıklarını sözlerine ekledi.
1) Zorunlu Bireysel Emeklilik Sistemine “Girmek İstememek” Mümkün Müdür?
Kapsam dahilinde olan işyerlerinde çalışanlar için işveren, “bireysel emeklilik sözleşmesi” yapmak ve sistemi başlatmak zorundadır. Yani, başlangıç için 45 yaşın altındaki çalışanlar için sisteme giriş yapılmaması söz konusu olmayacak. Ancak çalışan isterse iki ay içerisinde cayma hakkını kullanarak sistemden çıkabilir. Yani, kapsam dahilinde olanlar için sisteme otomatik katılım zorunlu fakat devam edip etmemek isteğe bağlıdır.
2) Cayma Hakkı Ne Zaman ve Nasıl Kullanılabilir?
Belirlenen emeklilik planına göre, işveren tarafından çalışanın ücretinden kesilerek emeklilik şirketine aktarılan ilk katkı payının, emeklilik şirketi tarafından çalışan adına açılacak “Otomatik Katılım Hesabına” aktarılması ile sistem bu çalışan için uygulamaya alınmış olacaktır. Bu tarihi takip eden ilk iş günü, emeklilik şirketi ilgili çalışana, Otomatik Katılım Hesabı hakkında (posta yoluyla veya güvenli elektronik iletişim araçlarıyla) bildirim yapacaktır. Çalışan, BES Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 22/e maddesi gereğince bu bildirimi müteakip iki ay içinde cayma hakkını kullanabilecektir.
3) Cayma Hakkını Kullanan Çalışanlar Zorunlu Emeklilik Planına Tekrar Dahil Edilecek Mi?
27/12/2018 tarihinde 30638 Sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan “Çalışanların İşverenleri Aracılığıyla Otomatik Olarak Emeklilik Planına Dahil Edilmesine İlişkin Esasları Belirleyen Yönetmelik” ile yapılan değişikliğe göre; Daha önce Zorunlu Bireysel Emeklilik Sisteminin kapsamına girip de cayma hakkını kullanan ya da bir şekilde bu sistemden ayrılan çalışanlar,
· Bakanlığın belirleyeceği esaslar dahilinde,
· 3(üç) yıl içinde
bir defaya mahsus olmak üzere zorunlu emeklilik planına otomatik olarak tekrar dahil edilecekler (Bakanlık bu süreyi 1 yıla kadar azaltmaya ve 5 yıla kadar artırmaya yetkilidir).
4) İşçinin Ücretinden Ne Tutarda Kesinti Yapılacak?
Öncelikle belirtelim ki, Zorunlu BES sistemi ile işverene herhangi bir ek mali yükümlülük öngörülmemektedir. İlgili katkı payı kapsam dahilinde olan çalışanın prime esas kazancından kesilecektir. 6740 sayılı Yasada, bu kapsamda işveren tarafından yapılacak olan kesinti oranı, çalışanın prime esas kazancının (5510 sayılı Yasanın 80 inci maddesine göre belirlenecek) % 3`ü olarak belirlenmiştir (Bu oranı iki katma kadar artırmaya, yüzde bire kadar azaltmaya veya katkı payına maktu limit getirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.).
Bu tutarın altında katkı payı ödemesi yapılamayacaktır ancak çalışan, otomatik katılıma ilişkin emeklilik sözleşmesinde belirlenen tutardan daha yüksek bir tutarda kesinti yapılmasını işverenden ayrıca ve yazılı olarak talep edebilir. Bu durumda sistemden alacağı aylık ya da toptan ödeme daha yüksek olacaktır.
5) İşveren İşçinin Ücretinden Yapacağı Bu Kesintiyi Nereye Aktaracak?
İşveren, yukarıda belirttiğimiz oranda yapacağı kesintiyi, en geç çalışanın ücretinin ödeme gününü takip eden işgünü, çalışanın zorunlu otomatik katılım hesabına aktarılmak üzere emeklilik şirketine aktaracaktır.
İşveren, katkı payını zamanında şirkete aktarmaz, eksik veya geç aktarırsa çalışanın varsa birikiminde oluşan parasal kaybından sorumlu olacaktır. Bu kapsamda işveren kapsam dahilinde olan çalışanları adına, en az bir emeklilik şirketi ile sözleşme yapmakla yükümlü tutulmuştur. Yönetmelikle işverenin emeklilik şirketi ile yapacağı emeklilik sözleşmesinin asgari içeriği de belirlenmiştir.
Buna göre, emeklilik sözleşmesinde tarafların hak ve yükümlülükleri, ücret ödeme günü ve mutabakat süreci yer almalıdır. İlgililere yapılacak iade ve ödeme esasları, çalışana ait güncel verilerin tutulması ve ilgililere yapılacak bildirimlerin usulü de emeklilik sözleşmesinde belirlenecektir.
Fon Malvarlığı Üzerine Haciz Uygulanması Hakkındaki Düzenlemeler Nelerdir?
Kanun’a göre fon malvarlığı; rehnedilemez, portföye ilişkin olarak yapılan işlemler haricinde teminat gösterilemez, üçüncü şahıslar tarafından haczettirilemez ve iflas masasına dahil edilemezdir.
Bu kapsamda; Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 24.03.2007 tarihli 2007/2 seri numaralı tahsilat İç Genelgesi’ne göre “4632 sayılı Kanun’un 17. Maddesinde fonun malvarlığının haczedilemeyeceği hüküm altına alındığından ve bireysel emeklilik hesaplarının fonun malvarlığı içerisinde yer aldığı hususu açık bulunduğundan bireysel emeklilik hesaplarının haczedilememesinin icap ettiği” belirtilmiştir.
Buna karşın; 4632 sayılı Kanun’a 03.06.2007 tarihli ve 5684 sayılı Kanun ile getirilen ekleme ile “bireysel emeklilik hesabındaki fon paylarından, belirli tutarın üzerindeki kısmın haczedilebileceği, rehnedilebileceği ve iflas masasına dahil edilebileceği” düzenlenmiştir. Bu doğrultuda, Yönetmelik kapsamında da belirli birikim tutarının üzerinde kalan kısmın haczedilebileceği belirtilmiştir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi de 2018/11309 Esas 2018/8049 Karar sayılı ve 13.9.2018 tarihli kararı kapsamında “borçlunun sigorta birikim tutarlarının kısmen haczi mümkün olduğu”na hükmetmiştir.
Haczedilecek Miktar Nasıl Tayin Edilir?
Emekliliğe henüz hak kazanmamış katılımcının, bireysel emeklilik fon paylarında haczedilebilecek tutar, -nafaka borcu alacaklılarının hakkı saklı kalmak kaydıyla- “sistemde bulunduğu ay sayısı ile haciz tarihinde geçerli brüt asgari ücret tutarının çarpımına karşılık gelen birikim tutarının üzerindeki kısım” olarak düzenlenmiştir.
Buna göre; örneğin, alacaklının talebi üzerine ilgili icra müdürlüğü tarafından borçlunun bireysel emeklilik sözleşmesi akdederek nezdinde fon malvarlığı bulundurduğu kuruma İcra ve İflas Kanunu m. 89/1 uyarınca haciz ihbarnamesi gönderilmesi halinde, ilgili kurum tarafından verilen yanıt kapsamında aşağıdaki hususların belirtilmesi gerekmektedir:
- Borçlunun bireysel emeklilik sözleşme numarası
- Borçlunun fon sisteminde geçirdiği ay sayısı
- Borçlunun fon sistemine ilk giriş tarihi
- Haciz tarihi itibariyle söz konusu brüt asgari ücret tutarı
- Haciz ihbarnamesinin kuruma tebliğ tarihi
- Fon malvarlığındaki haczedilemeyecek tutar
- Haciz ihbarnamesi tebliğ tarihindeki toplam fon malvarlığı tutarı
- Fon malvarlığındaki haczedilebilecek tutar
Böylelikle, Yargıtay uygulaması ile de kabul edildiği üzere, katılımcının sistemde bulunduğu ay sayısı ile haciz tarihindeki brüt asgarî ücret tutarının çarpımına karşılık gelen birikim tutarının üzerinde kalan kısım, haczedilebilecektir.
Bu konu hakkında benzer makaleler için tıklayın
Aklınıza takılan tüm soruları sorabilirsiniz. Yorum yapmaktan çekinmeyin.