İşçinin Sık Sık Rapor Alması ve Fesihte “İki Aylık” Makul Süre Sınırı

İşveren Sık Sık Rapor Alan İşçiyi Ne Kadar Süre İçinde İşten Çıkarabilir? Sakarya BAM Kararı Işığında Makul Süre Analizi

Hukuk sistemimizde iş sözleşmesinin feshi, hem işveren hem de işçi açısından hayati sonuçlar doğuran bir işlemdir. Özellikle “sık sık rapor alma” durumu, iş yerinde verimliliği düşüren ve iş akışını bozan bir unsur olarak kabul edilse de; işverenin bu durumu bir fesih gerekçesi yaparken uyması gereken çok kritik bir eşik vardır: Dürüstlük kuralı gereği makul sürede fesih hakkının kullanılması.

“Sık Sık Rapor Alma” Geçerli Bir Fesih Nedeni midir?

4857 sayılı İş Kanunu uyarınca, işçinin yetersizliğinden veya davranışlarından kaynaklanan nedenlerle iş sözleşmesi feshedilebilir. Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri’nin yerleşik içtihatlarına göre; işçinin aldığı raporlar tek tek bakıldığında haklı bir istirahat olsa dahi, bunların toplamının “iş yerindeki işleyişi çekilmez hale getirmesi” ve “verimliliği ciddi ölçüde düşürmesi” durumunda geçerli fesih nedeni oluşabilmektedir. Ancak burada önemli olan, işverenin bu hakkı ne zaman kullandığıdır.

Kanunda Yazmayan Ancak Yargı Kararıyla Şekillenen “Makul Süre”

İş Kanunu m. 26, “ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık” nedeniyle yapılacak haklı fesihlerde 6 iş günlük hak düşürücü süre öngörmüştür. Ancak “geçerli nedenlerle” (örneğin sık sık rapor alma nedeniyle) yapılacak fesihlerde kanun açık bir süre belirtmemiştir.

İşte tam bu noktada yargı devreye girerek şunu söylemektedir: “İşveren, geçerli fesih nedenini öğrendikten sonra bu hakkını ilanihaye (sonsuza kadar) saklı tutamaz.” İşverenin sessiz kalması, işçinin bu davranışı veya durumu karşısında çalışma ilişkisini devam ettirme iradesi gösterdiği şeklinde yorumlanır.

Sakarya BAM Kararı Işığında İki Aylık Sınır

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi’nin 2024/2053 sayılı taze kararı, bu belirsizliği somut bir çerçeveye oturtmuştur. Mahkeme özetle şu ilkeleri belirlemiştir:

1. Haberdar Olma: İşveren, işçinin raporlarından raporun sunulduğu an itibariyle haberdar sayılır.
2. Hakkın Kötüye Kullanılmaması: Geçerli neden oluşsa dahi işveren “pusuda bekleyemez”.
3. İki Aylık Kriter: Somut olayın özelliklerine göre, son raporun bitişinden itibaren en geç iki ay içinde feshin yapılması makul kabul edilir. Bu sürenin aşılması feshin geçersizliği sonucunu doğurur.

Vakıa Örneği (Somut Olay Analizi)

Olay: Bir fabrikada üretim bandında çalışan Bay (A), 2022 yılı içerisinde farklı tarihlerde toplamda 8 ayrı sağlık raporu almıştır. Bay (A)’nın son raporu 17 Nisan 2022 tarihinde sona ermiş ve işçi 18 Nisan’da işbaşı yapmıştır. İşveren, Bay (A)’nın yokluğunda işlerin aksadığını ve diğer işçilerin fazla mesai yapmak zorunda kaldığını belirterek, herhangi bir yeni olay olmamasına rağmen 1 Eylül 2022 tarihinde “sık sık rapor alması” gerekçesiyle iş akdini feshetmiştir.

Hukuki Değerlendirme: Burada Bay (A)’nın sık sık rapor alması normal şartlarda geçerli bir fesih nedeni oluşturabilirdi. Ancak işveren, son rapor tarihinden (17 Nisan) itibaren yaklaşık 4,5 ay beklemiştir. Sakarya BAM kararına göre bu süre “makul süreyi” aşmıştır. İşveren 2 ay içinde bu işlemi tesis etmediği için mahkeme feshin geçersizliğine ve Bay (A)’nın işe iadesine karar verecektir.

Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)

1. Soru: Sık sık rapor aldığım için işten çıkarılabilir miyim? Cevap: Evet, raporlarınız gerçek olsa bile bu durum iş akışını bozuyorsa “geçerli nedenle” tazminatlı fesih yapılabilir.
2. Soru: İşveren fesihten önce savunmamı almak zorunda mı? Cevap: Evet, davranışlarınızdan veya verimliliğinizden kaynaklanan fesihlerde savunmanız alınmadan yapılan fesih usulen geçersizdir.
3. Soru: Raporlarımın üzerinden ne kadar süre geçerse işveren beni bu nedenle işten çıkaramaz? Cevap: Güncel mahkeme kararları ışığında, son raporun üzerinden iki ay geçtikten sonra aynı raporlara dayanarak fesih yapılması “makul süre” dışı kabul edilmektedir.
4. Soru: Makul süreyi aşan bir fesihte tazminat alabilir miyim? Cevap: Makul süre aşıldığında fesih geçersiz olur. İşe iade davası açarak hem tazminat haklarınızı koruyabilir hem de işe iade talep edebilirsiniz.
5. Soru: “Sık sık rapor alma” sayısının bir standardı var mıdır? Cevap: Kanunda sayı yazmaz; ancak bir yıl içinde 5-6 kez veya toplamda 30-40 günü aşan, süreklilik arz eden raporlar genellikle “sık sık” kabul edilir.
6. Soru: Makul süre geçtikten sonra yeni bir rapor alırsam ne olur? Cevap: Yeni alınan rapor, işverene süreci yeniden değerlendirme ve feshini bu yeni olay üzerine kurma hakkı verebilir.
7. Soru: İşveren fesihte nedenini açıkça belirtmek zorunda mıdır? Cevap: Evet, fesih bildirimi yazılı yapılmalı ve fesih sebebi “açık ve kesin” bir şekilde belirtilmelidir.
8. Soru: Makul süre kuralı tazminatsız (haklı) fesihlerde de geçerli mi? Cevap: Tazminatsız (haklı) fesihlerde süre çok daha dardır; olayın öğrenilmesinden itibaren 6 iş günü içinde işlem yapılmalıdır.
9. Soru: Mahkeme iki aylık süreyi neye göre belirliyor? Cevap: İş hukukundaki “işçiyi koruma” ilkesi ve dürüstlük kuralı çerçevesinde, işverenin organizasyonel kararını vermesi için yeterli görülen süreyi esas alır.
10. Soru: İşe iade davası açmak için ne kadar sürem var? Cevap: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmanız şarttır.

Avukat Notu: “Hukuk, uyanık olanları korur.” Geçerli bir nedenin varlığı kadar, bu nedenin süresinde kullanılması da davanın kaderini belirler. Sakarya BAM kararı, işverenlerin bu hakkı bir tehdit unsuru olarak saklayamayacağını hatırlatmaktadır.

Bu makale veya benzeri bir hukuki uyuşmazlığınız hakkında detaylı bilgi almak isterseniz, hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.