İntihara Yönlendirme Suçu Nedir? (TCK m.84)
Kişinin intihara yönlendirilmesi bir suç olup Türk Ceza Kanunu’nun Hayata Karşı Suçlar bölümünde, 84. maddesinde düzenlenmiştir. İntihara yönlendirme suçu, kişinin ölümüne neden olarak yaşam hakkının sonlandırması ile ilgili olduğundan hayata karşı işlenen suçlardan sayılmaktadır.Bu suç türünde başkasını;-intihara azmettirmek, -intihara teşvik etmek, -başkasının intihar kararını kuvvetlendirmek-başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım etmek fiillerinin cezalandırılacağı öngörülmüştür.
Suçun temel şeklinin seçimlik hareketlerinden de anlaşılacağı üzere, kişinin intihara teşebbüs etmesi, hiçbir ülkede suç olarak sayılmadığı gibi ülkemizde de suç olarak sayılmamaktadır. Ancak başka bir kişinin intihar etmesine neden olarak ölümüne sebebiyet vermek ülkemizde suç sayılmaktadır. Ancak failin intihara yönlendirme suçunu işlemesi için kişinin intiharıyla ölüm sonucunun gerçekleşmesi gereği bulunmamaktadır.
İntihara yönlendirme suçunda dikkat edilmesi gereken bir durum da kasten adam öldürme suçu ile karıştırılmaması gerektiğidir. İntihara yönlendirme suçu, ilgili kanunda kasten adam öldürmeden ayrı bir kanun maddesi ile belirtildiğinden ayrı bir suç kavramıdır.
İntihara Yönlendirme Suçunun Unsurları
İntihara yönlendirme suçu, seçimlik hareketli bir suç olup 84. maddenin ilk fıkrasında belirtilmiştir. Türk Ceza Kanunu’nun 84. maddesinin birinci fıkrasında; “Başkasını intihara azmettiren, teşvik eden, başkasının intihar kararını kuvvetlendiren ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım eden kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır”.
Seçimlik hareketlerden yalnızca birisini yapması ile kişi, intihara yönlendirme suçunu işlemiş olacaktır. İntihara yönlendirme suçunun seçimlik hareketleri;
-İntihara azmettirme: Azmettirme, belli bir suçu işleme konusunda henüz bir düşüncesi olmayan bir kişinin başkası tarafından ikna, telkin veya diğer bir suretle bu suçu işlemeye karar vermesinin sağlanmasıdır. İntihara azmettirme suçu ise intihar niyeti olmayan bir kişiye intihar kararının aldırılması ile oluşur. Bu seçimlik hareket ile fail tarafından intihar düşüncesi olmayan bir kişide intihar düşüncesi oluşturulması cezalandırılmaktadır. Örneğin, intihar düşünmeyen mağdurun okulunu bir yıl uzatması nedeniyle “Baban bu durumu öğrenirse seni öldürür, o seni öldürmeden sen kendini öldür” gibi cümlelerin baskısı ile mağdur intihar etmiş olduğunda intihara azmettirilmiş olmaktadır.
-İntihara Teşvik Etme ve İntihara Alenen Teşvik Etme: İntihara meyilli olan ancak bu konuda cesareti olmayan mağdurun intihar kararını desteklemesi ile intihara teşvik etmektedir. İntihara azmettirmede kişinin aklında intihar etme gibi bir düşünce yok iken intihar düşüncesini aklına sokması iken intihara teşvik etme durumunda kişide var olan intihar düşüncesini desteklemesidir.
Bir başka farklı durum ise azmettirmede kişi üzerinde bir baskı var iken teşvik etmede destekleyerek mağdurun intihar düşüncesine baskı kurmadan intihar etmesine neden olmaktadır. Örnek vermek gerekirse; evlilik dışı hamile kalıp sosyal baskılardan korkan bir kadının “benim tek çarem ölmek galiba” sözlerine, “hayat sana işkence olacak, senin yerinde olsam bu şekilde yaşayacağıma intihar ederim” şeklinde cevap veren kişi intihara teşvik suçu işlemiş olur. Başka bir örnekte, cadde üzerinde bir kimsenin intihara teşvik edilmesi halinde alenen intihara teşvik suçu işlenmiş olur.
-İntihar Kararını Kuvvetlendirme: İntihar kararını veren kişiye, intihar etmesinde cesaretlendirmesi, kişiyi bu konuda motive etmesidir. Örneğin, atlamak üzere köprüye çıkan kişiye yönelik “atlarsan atla, ver kararını, seninle mi uğraşacağız” şeklindeki sözler başkasının intihar kararını kuvvetlendirme suçunun işlenmesine neden olur.
-İntihara yardım etme suçu: İntihara yardım etme suçu, başkasının intihar kararını uygulayabilmesi için gerekli ortamı sağlamak, araç gereçleri vermek veya intihar mahaline götürmek vb. hareketlerle mağdurun intihar etmesine yardım edilmesiyle gerçekleşir. Örnek verecek olursak, kendisini asacak olan kişiye kalın ip ile tabure bularak intihar etmesine neden olması ile kişinin intihar etmesine yardımcı olacaktır. Ancak tabureye çıkıp boynuna ip dolayan kişinin taburesini iten kişi, mağdurun intihar eylemine yardım etmiş olmayacaktır. Kişi tabureyi iterek kişiyi kasten öldürme suçu işleyecektir. Bu durumda önemli olan intihar eylemine yardım etmek, zehir almak, ilaç almak gibi destek sağlamasıdır.
İntihara Yönlendirme Suçunun Oluşumu ve Özellikleri
Failin eylemi ile mağdur ya da intihar sonucu ölmüş ise maktulün intiharı arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Failin eyleminin mağdurun intihar etmesi ile bir ilgisi bulunmuyor, failin eylemi ile intihar etmeye teşvik etme gibi bir sonuç doğmuyorsa intihara yönlendirme suçu işlenmemiş olacaktır. Failin intihara yönlendirme adına eylemi, henüz başlamamış ya da tamamlanmayan bir eylem arasında illiyet bağı bulunmamış ise intihara yönlendirme suçu işlenmemiş olacaktır.
İntihara yönlendirme suçunun işlenmesi için failin eyleminde kast olması gerekmektedir. Fail, bilerek ve isteyerek intihara yönlendirme suçunu işleyecektir. Fail, eyleminde intihara yönlendirme suçunu işlemede kastı bulunmuyor ise intihara yönlendirme suçu işlemiş olmaz.
Bunun yanında fail, mağdura yönelik ”Seni öldüreceğim” diye tehditte bulunması sonucu mağdur, intihar eder ise intihara yönlendirme suçu oluşmayacaktır. Fail, mağdura yönelik öldürmekle tehdit eylemini gerçekleştirmiş olacaktır. Fail, ”Ya ben seni öldürürüm ya da benim öldürmemi istemiyorsan sen kendini öldürürsün” demesi sonucu mağdurun intihar girişiminde bulunması intihara yönlendirme suçunu oluşturacaktır.
Failin eyleminin intihara yönlendirmeye elverişli olmasının yanında mağdurun intihar eylemine ilişkin girişimi ya da teşebbüsü bulunması gerekmektedir. Failin intihara yönlendirmek kastıyla hareket etmesinin yanında mağdurun da intihara yönlenmesi yolunda bir girişimi bulunmalıdır. Eyleminin sonuç vermemesi halinde suç oluşmayacaktır. Önemli olan failin amacı doğrultusunda muhatap aldığı kişinin failin eyleminden etkilenip etkilenmediğidir. İntihar suçunun özellikleri ise;
İntihara yönlendirme suçunda fail; herhangi bir insan bu suçu işleyebilecek bir potansiyeldedir. İntihara yönlendirme suçu herkes tarafından işlenebilecektir.
Diğer bir husus da intihara sevk edilen mağdur, durumun sonucunu algılamaya yeteneği gelişmemiş veya algılama yeteneği ortadan kaldırılmış veya kendisine karşı cebir ya da tehdit ile intihar etmeye mecbur edilmiş ise kasten öldürme suçu işlemiş olacaktır. Öncelikle algılama yeteneği gelişmemiş olan mağdur, akıl hastası olan ya da idrak çağında olmayan çocuk için geçerli olan bir durumdur. Ancak algılama yeteneği ortadan kaldırılmış olan mağdur ise zorla alkol içirilen ya da uyuşturucu hap aldırılan kişidir.
İntihara yönlendirme suçu kast ile işlenebilmektedir, kişi, bilerek ve isteyerek intihara yönlendirme suçu işleyebilecektir. İntihara yönlendirme suçu taksirle işlenemeyecektir.
İntihara yönlendirme suçunun mağduru herkes olabilmektedir. Failin intiharı yönlendirme suçuna muhatap aldığı kişiyi, mağduru ya da maktulü tanıması ve tanışıklığı olması şartı bulunmamaktadır. Fail hiç tanımadığı birisini intihara yönlendirerek intihara yönlendirme suçunu işleyebilecektir.
Kişinin failin eylemi sonucunda intihar etmesi ancak ölümle sonuçlanmaması ya da intihar etmekten kendi rızasıyla vazgeçmesi durumunda fail, intihara yönlendirme suçundan yargılanmasına bir etkisi olmayacaktır. Ayrıca fail, intiharın gerçekleşmemesi amacıyla intihar edecek olan kişiyi vazgeçirmesi halinde ceza sorumluluğuna bir etkisi olmayacaktır.
İntihara Yönlendirme Suçunun Cezası
İntihara yönlendirme suçunun cezası şu şekildedir:
Başkasını intihara azmettiren, teşvik eden, başkasının intihar kararını kuvvetlendiren ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım eden kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK m.84/1).
İntiharın gerçekleşmesi durumunda, kişi dört yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK m.84/2).
Başkalarını intihara alenen teşvik eden kişi, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK m.84/3).
İşlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan veya ortadan kaldırılan kişileri intihara sevk edenlerle cebir veya tehdit kullanmak suretiyle kişileri intihara mecbur edenler, kasten öldürme suçundan sorumlu tutulurlar (TCK m.84/4).
Bir yıl ya da altında olan hapis cezaları adli para cezasına çevrilebilecektir. Ancak intihara yönlendirme suçunun cezasının alt sınırı 2 yıldan başlamaktadır. Bu nedenle intihara yönlendirme suçu nedeniyle verilecek olan hapis cezası adli para cezasına çevrilemeyecektir.
İki yıl ya da altında olan hapis cezası adına hükmün açıklanmasının geri bırakılması ya da cezanın ertelenmesi yönünde karar verilebilecektir. Ancak sanık hakkında verilecek olan ceza alt sınırdan verilmelidir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilebilmesi için diğer şart sanığın onay vermesi ve sanığın daha önce işlemiş olduğu bir suç nedeniyle sabıkasının olmaması gerekmektedir. İntihara yönlendirme suçunun cezası alt sınırdan verilmesi halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması ya da cezanın ertelenmesi kararının verilmesi mümkündür.
İntihara Yönlendirme Suçunda Görevli Mahkeme, Şikayet Süresi, Zamanaşımı Ve Uzlaşma
İntihara yönlendirme suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. İntihara yönlendirme suçu nedeniyle görülecek olan dava, suçun işlendiği yerde asliye ceza mahkemesinde görülecektir.
Ancak işlediği fiilin sonucunu algılama yeteneğine sahip olmayan ve algılama yeteneğini ortadan kaldırılan kişiyi intihara mecbur eden kişiler adına kasten adam öldürme suçundan sorumlu tutulduğundan ağır ceza mahkemesi görevlidir.
Uzlaşma, suç isnadı altındaki şahıs ile suçun mağduru olan şahsın bir uzlaştırmacı aracılığıyla iletişim kurarak anlaşmasıdır. İntihara yönlendirme suçu, uzlaşma kapsamında olan suçlardan değildir.
İntihara yönlendirme suçu, şikayete tabi suçlar arasında yer almadığından savcılık tarafından resen soruşturulur, bu suçlara dair herhangi bir şikayet süresi yoktur. Kamu davasına şikayetçi olarak müdahil olan herhangi bir kimse varsa bile şikayetten vazgeçme ceza davasının düşmesi sonucunu doğurmaz. Suçlar, dava zamanaşımı süresine riayet edilmek kaydıyla her zaman ihbar veya şikayet dilekçesi verme suretiyle savcılığa bildirildiğinde soruşturulabilir.
Dava zamanaşımı, suçun işlendiği tarihten itibaren belli bir süre geçtiği halde dava açılmamış veya dava açılmasına rağmen kanuni süre içinde sonuçlandırılmamış ise ceza davasının düşmesi sonucunu doğuran bir ceza hukuku kurumudur. İntihara yönlendirme suçunun basit halinde (TCK m.84/1) suçun dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Suçun nitelikli hallerinde dava zamanaşımı süresi 15 yıldır.
Bu konu hakkında benzer makaleler için tıklayın
