4857 sayılı İş Kanunu’nun 46. maddesi uyarınca, işçinin haftalık 45 saatlik çalışma süresini tamamlaması halinde kesintisiz en az 24 saatlik hafta tatili hakkı bulunmaktadır. Uygulamada ve bilhassa Gaziantep sanayi ve iş kollarında sıklıkla karşılaştığımız üzere, işçilerin kesintisiz dinlenme hakkı ihlal edilerek hafta tatilinde de çalıştırıldıkları görülmektedir. Hafta tatili gününde yapılan çalışmalar zamlı ücrete tabi olup, bu alacağın ispatı ve hesaplanması yargılama sürecinin en kritik aşamasını oluşturmaktadır.
Hafta tatili ücreti alacaklarında ispat yükü kural olarak işçiye aittir. İşçi, tatil günlerinde çalıştığını yazılı belgelerle veya tanık beyanlarıyla kanıtlayabilir. Buna karşılık, işveren de çalışmanın karşılığının ödendiğini veya ücretli izin kullandırıldığını yazılı belgeyle ispatlamakla yükümlüdür. İş mahkemelerinde görülen davalarda ispat araçlarının başında imzalı puantaj kayıtları, bordrolar, turnike/kart basma verileri ve tanık beyanları gelmektedir. 11 yıllık mesleki tecrübemiz ışığında söyleyebiliriz ki, işçinin imzasını taşıyan belgeler ile şahidi ifadeleri çeliştiğinde Yargıtay 9. Hukuk Dairesi sıkı bir ispat hukuku süzgeci uygulamaktadır.
Gaziantep’in İşçi Avukatı yazımızı okumak için
İmzalı Puantaj Kayıtlarının Hukuki Niteliği ve Yazılı Delil Önceliği
İşverenin tutmakla yükümlü olduğu puantaj cetvelleri veya puantaj defterleri, işçinin gün bazında çalışıp çalışmadığını gösteren belgelerdir. Puantaj kaydında işçinin ıslak imzası veya elektronik imzası bulunuyorsa, bu belge iş kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca kesin delil niteliği kazanır.
- İmzalı puantaj kayıtlarında hafta tatilinde çalışılmadığı (çapraz atıldığı veya dinlendi yazıldığı) belirtilmişse, işçi aksi durumu kural olarak eşdeğer yazılı delil ile ispat etmek zorundadır.
- Puantaj kaydı imzalı olduğu takdirde, yalnızca tanık beyanları ile puantajın aksinin ispatlanması mümkün değildir.
- İşçi, imzalı puantaj kaydına karşı hata, hile veya ikrah (korkutma, baskı) hallerinin varlığını ileri sürüp kanıtlamadığı sürece belgeye bağlı kalır.
- Puantaj kayıtları imzasız ise veya elektronik kayıtlar veri tabanıyla doğrulanmamışsa, bu belgeler taktiri delil olup tanık ifadeleriyle çürütülebilir veya doğrulanabilir.
Ücret Bordroları ve İhtirazi Kayıt Koşulu
Hafta tatili ücretinin bordroya yansıtılıp yansıtılmadığı hesaplamada belirleyicidir. Bordroda hafta tatili çalışması gösterilmiş ve karşılığı ödenmişse, işçi bordroyu ihtirazi kayıt (haklarını saklı tuttuğuna dair not) koymadan imzalamışsa, daha fazla hafta tatili çalışması yaptığını tanıkla ispatlayamaz. Bordro imzasız ise banka kayıtları ve tanık beyanları ile gerçek çalışma günleri ortaya konulur.
Tanık Beyanlarının Değerlendirilmesi ve Takdiri İndirim (Hakkaniyet İndirimi)
Yazılı belge bulunmayan dönemler bakımından hafta tatili çalışmaları tanık anlatımlarıyla ispatlanabilir. Tanıkların, işçiyle aynı dönemde çalışan, işyerinin çalışma düzenini bilen ve tarafsız kişilerden seçilmesi esastır. Hasmane tutum içinde olan veya husumeti bulunan işçilerin beyanlarına tek başına itibar edilmez.
Tanık anlatımlarına dayanılarak hesaplanan hafta tatili ücret alacağından, Yargıtay’ın yerleşik içtihatları doğrultusunda takdiri indirim (hakkaniyet indirimi) yapılması zorunludur. İşçinin hastalık, mazeret izni veya genel tatil gibi nedenlerle yılın 52 haftasının tamamında kesintisiz çalışamayacağı karine kabul edilir. Yerel mahkemelerce genelde 1/3 oranında indirim uygulanmaktadır. Ancak puantaj kayıtları imzalı ve tam yazılı delille ispatlanmışsa takdiri indirim yapılmaz.
Zamanaşımı Süresi ve Hak Düşürücü Esaslar
Hafta tatili ücreti alacağı, ücret niteliğinde olduğundan 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu kapsamında 5 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Zamanaşımı süresi, alacağın muaccel olduğu (ödenebilir hale geldiği) tarihten itibaren işlemeye başlar. Dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk başvurusunun yapılması şart olup, arabuluculuk sürecinde geçen süre zamanaşımı hesabında dikkate alınmaz.
Emsal Yargıtay Kararı ve İş Mahkemesi Uygulaması
Gaziantep İş Mahkemeleri nezdinde görülen bir uyuşmazlık örneğinde; davacı işçi, tekstil fabrikasında 4 yıl boyunca haftanın 7 günü kesintisiz çalıştığını, hafta tatili izinlerinin kullandırılmadığını ileri sürerek hafta tatili ücret alacağı talebinde bulunmuştur.
Dava Konusu Olay: Davacı işçi, işverenin sunduğu puantaj kayıtlarının matbu olduğunu ve zorla imzalatıldığını iddia etmiş, aynı vardiyada çalışan iki iş çalışma arkadaşını tanık olarak göstermiştir. Davalı işveren ise işçinin imzalı puantaj kayıtlarını ve maaş bordrolarını dosyaya sunarak davanın reddini savunmuştur.
Hukuki Değerlendirme ve Sonuç: Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesinde, 2021-2023 yıllarına ait puantaj cetvellerinde davacı işçinin ıslak imzasının yer aldığı ve bu günlerde işçinin hafta tatilinde dinlendiğinin işaretlendiği tespit edilmiştir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin ilkeleri gereğince, imzalı puantaj kayıtlarının aksinin tanıkla ispat edilemeyeceği kuralı uygulanmıştır. İmzalı puantaj bulunan dönemler yönünden hafta tatili alacağı reddedilmiş; puantaj kaydı bulunmayan ve imzasız olan döneme ilişkin olarak ise tanık beyanları doğrultusunda hesaplama yapılmıştır. Hesaplanan tutardan 1/3 oranında hakkaniyet indirimi yapılarak davacının alacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu vaka, işçilerin belge imzalarken dikkatli olmaları gerektiğini ve hak arama sürecinde yazılı delil ile tanık delili arasındaki hukuki hiyerarşiyi açıkça göstermektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hafta tatilinde 1 saat dahi çalışsam tüm günün ücretini alabilir miyim?
Evet. Yargıtay içtihatlarına göre hafta tatili kesintisiz 24 saat olarak kullandırılmalıdır. İşçi hafta tatili gününde kısa süreli veya birkaç saat çalıştırılsa dahi, o günün hafta tatili çalışması sayılacağı kabul edilir ve tam gün ücreti (zamlı olarak) hesaplanır.
İmzalı puantaj cetveline rağmen tanık dinletilerek hak kazanılabilir mi?
İşçinin ıslak imzasını taşıyan puantaj kayıtlarında hafta tatilinde çalışılmadığı görülüyorsa, kural olarak tanık beyanıyla bu belgenin aksi ispatlanamaz. Ancak belgede okuma-yazma bilmeme, hile veya irade fesadı kanıtlanırsa ya da eşdeğer bir yazılı belge sunulursa tanık beyanlarına itibar edilebilir.
Hafta tatili ücreti alacağında zamanaşımı süresi kaç yıldır?
Hafta tatili ücret alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır. Zamanaşımı, dava veya arabuluculuk başvuru tarihinden geriye doğru 5 yıllık dönemi kapsar. 5 yıldan önceki çalışmalar zamanaşımına uğrar.
Hafta tatilinde çalışma ücreti nasıl hesaplanır?
İşçi hafta tatilinde çalışırsa, zaten aylık maktu ücreti içinde ödenen 1 günlük çıplak ücrete ek olarak, çalışmasının karşılığı olan 1.5 kat zamlı ücret alacağına hak kazanır. Yani toplamda o gün için 2.5 günlük ücrete denk gelen bir hesaplama yapılır.
İletişim Bilgileri:
Avukat Abdulkadir Akıllar Hukuk Bürosu
Telefon: 0532 167 09 13 – Gaziantep
Web: akillar.av.tr
Yasal Uyarı:
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İş hukuku alanındaki uyuşmazlıklarda hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 4857 Sayılı İş Kanunu (Madde 46, 47, 63)
- 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Emsal Kararları
Aklınıza takılan tüm soruları sorabilirsiniz. Yorum yapmaktan çekinmeyin.