İş Kazası Geçiren İşçinin Fesih Karşısındaki Hukuki Durumu ve Hakları
İş kazası, işçinin işbaşında veya işverenin yürütmekte olduğu iş nedeniyle uğradığı, bedensel veya ruhsal zarara yol açan beklenmedik olayları ifade eder. Ülkemizde özellikle sanayi ve imalat sektörünün kalbi konumundaki Gaziantep gibi şehirlerde iş kazaları maalesef sıklıkla yaşanmakta ve sonrasında ciddi hukuki uyuşmazlıklar doğurmaktadır. İş kazası geçiren bir işçinin, bu olayın hemen ardından iş sözleşmesinin feshedilmesi (işten çıkarılması) ilkesel olarak hukuka aykırıdır ve işverene ağır hukuki yükümlülükler yükler. 4857 sayılı İş Kanunu, kaza geçiren ve tedavi sürecinde olan işçiyi koruma altına almıştır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 25. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, işçinin hastalık veya kaza gibi nedenlerle raporlu olması durumunda işverenin derhal fesih hakkı belirli bir süreye bağlanmıştır. İşveren, iş kazası nedeniyle rapor alan işçinin iş sözleşmesini ancak işçinin ardı ardına veya farklı zamanlarda aldığı rapor sürelerinin, işçinin bildirim süresini (ihbar süresini) altı hafta aşması halinde haklı nedenle feshedebilir. Bu süre dolmadan yapılan fesihler tamamen usulsüz ve haksız fesih (kanuna aykırı işten çıkarma) hükmündedir.
Örneğin, iş yerindeki kıdemi 3 yıl olan bir işçinin ihbar süresi 8 haftadır. Bu işçinin iş kazası sonrası rapor süresinin kesintisiz olarak 8 hafta + 6 hafta = 14 haftayı aşması gerekir ki işveren haklı fesih hakkını kullanabilsin. Bu süre aşılsa dahi işveren işçiye kıdem tazminatı ödemek zorundadır; yalnızca ihbar tazminatı ödemekten kurtulur. Bu yasal bekleme süresi dolmadan işçinin kartının iptal edilmesi, işe alınmaması veya SGK çıkışının yapılması durumunda işçi doğrudan hukuki yollara başvurmalıdır.
Gaziantep Adliyesi bünyesindeki yerel İş Mahkemeleri ve Yargıtay yerleşik içtihatları, iş kazası geçiren işçinin işten çıkarılmasında “ölçülülük” ve “feshin son çare olması” ilkesini aramaktadır. İş kazası sebebiyle tedavi gören işçinin iş sözleşmesinin haksız yere feshedilmesi halinde işçinin başvurabileceği temel hukuki yollar şunlardır:
- İşe İade Davası: İş yerinde en az 30 işçi çalışıyorsa ve işçinin en az altı aylık kıdemi varsa, işten çıkarma tebliğinden itibaren bir ay içinde zorunlu arabuluculuk bürosuna başvurularak işe iade süreci başlatılmalıdır.
- Kıdem ve İhbar Tazminatı Talebi: İş sözleşmesi haksız feshedilen işçi, çalışma süresine göre hesaplanacak tazminatlarını talep edebilir.
- Maddi ve Manevi Tazminat Davası: İş kazasında işverenin kusuru (ihmali, iş güvenliği önlemi almaması) varsa, işçi uğradığı iş gücü kaybı ve psikolojik yıpranma için tazminat davası açabilir.
İş kazası uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecinin tüketilmesi kanuni bir zorunluluktur. Gaziantep Arabuluculuk Bürosu’na yapılacak başvuru sonrasında taraflar bir araya gelerek anlaşma zemini arar. Arabuluculuk aşamasında uzlaşma sağlanamaması durumunda, düzenlenen son tutanak ile birlikte süresinde İş Mahkemesinde dava ikame edilmelidir. İş kazalarından doğan tazminat taleplerinde on yıllık genel zamanaşımı süresi bulunurken, haksız feshe dayalı kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinde zamanaşımı süresi beş yıldır.
İşe İade Davasında Son Çare İlkesi Nedir? yazımızı okumak için
İş Kazası Geçiren Dokuma İşçisinin Haksız Feshi
Olay: Gaziantep Organize Sanayi Bölgesi’nde faaliyet gösteren bir tekstil fabrikasında dokuma operatörü olarak çalışan işçi M.A., makineye elini kaptırması neticesinde ağır yaralanmış ve iş kazası geçirmiştir. Hastanede tedavi gören ve kendisine ilk etapta 90 gün heyet raporu verilen işçinin iş sözleşmesi, raporunun 20. gününde işveren tarafından “iş aksaması ve performans düşüklüğü” gerekçe gösterilerek tek taraflı feshedilmiştir. İşçiye herhangi bir tazminat ödemesi de yapılmamıştır.
Hukuki İnceleme ve Değerlendirme: Hukuk büromuz tarafından devralınan dosyada, işçinin fabrikada 4 yıllık kıdeminin bulunduğu tespit edilmiştir. 4 yıllık kıdeme sahip işçinin ihbar süresi 8 haftadır. İş Kanunu 25/I-b maddesi uyarınca feshin haklı olabilmesi için rapor süresinin 8 hafta + 6 hafta = 14 hafta (98 gün) kesintisiz sürmesi ve bu sürenin aşılması gerekirdi. İşveren henüz 20. günde fesiht yoluna giderek kanunun emredici hükmünü açıkça ihlal etmiştir.
“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin yerleşik kararlarına göre; işçinin iş kazası nedeniyle aldığı istirahat raporu süresince iş sözleşmesi askıdadır. Askı süresi boyunca işverenin haklı nedenle dahi olsa ihbar süresi + 6 haftalık süre dolmadan sözleşmeyi feshetmesi hukuka aykırı olup, yapılan fesih haksız fesih niteliğindedir. İşçinin bu süreçte iş güvencesinden yoksun bırakılması kabul edilemez.”
Sonuç: Hukuk büromuzun yürüttüğü süreç neticesinde öncelikle yasal bir aylık hak düşürücü süre içerisinde Gaziantep Arabuluculuk Bürosu’na başvurulmuş, arabuluculukta anlaşma sağlanamaması üzerine Gaziantep İş Mahkemesi’nde İşe İade ve tazminat davası açılmıştır. Yapılan yargılama sonucunda mahkeme, feshin haksız ve geçersiz olduğuna, işçinin işe iadesine, işe başlatılmaması halinde ise 4 aylık boşta geçen süre ücreti ile 5 aylık işe başlatmama tazminatının ve hak ettiği kıdem ile ihbar tazminatlarının işverenden tahsiline karar vermiştir. Ayrıca işverenin kusur oranına yönelik maddi-manevi tazminat davası süreci de ayrıyeten yürütülmüştür. Markamızın sunduğu 11 yıllık saha ve dava tecrübesi, bu tür karmaşık süreçlerin mutlak başarıyla sonuçlanmasında en büyük dayanağımızdır.
Sıkça Sorulan Sorular
İş kazası geçirdikten sonra işten çıkarıldım, ilk olarak ne yapmalıyım?
İşten çıkarılma bildiriminin size tebliğ edilmesinden veya çıkışınızın yapılmasından itibaren bir ay içinde zorunlu arabuluculuk başvurusunda bulunmalısınız. Bu süre hak düşürücü olup kaçırılması halinde işe iade hakkınızı kaybedersiniz. Arabuluculuk sürecinde netice alınamazsa İş Mahkemesinde dava açılmalıdır.
Raporlu olduğum sürece maaşımı ve tazminatımı alabilir miyim?
İş kazası nedeniyle raporlu olduğunuz dönemde ücretiniz işveren tarafından değil, SGK tarafından “geçici iş göremezlik ödeneği” olarak ödenir. Bu süreçte ihbar artı altı haftalık süre aşılmadan işten çıkarılırsanız, haksız fesih nedeniyle kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanırsınız.
İş kazasında işverenin kusuru varsa ne kadar tazminat alabilirim?
Alabileceğiniz maddi ve manevi tazminat miktarı; iş kazası sonucu oluşan maluliyet (iş göremezlik) oranınıza, kusur raporundaki işveren kusuruna, yaşınıza ve kazadan önceki son kusursuz net ücretinize göre hesaplanır. Bu hesaplama mahkemece bilirkişi marifetiyle teknik olarak yapılır.
İş kazasını işveren SGK’ya bildirmezse ben bildirebilir miyim?
Evet, işverenin iş kazasını en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirmesi zorunludur. İşveren bu bildirimi yapmazsa, işçi kendisi doğrudan SGK’ya yazılı bildirimde bulunabilir veya doğrudan iş kazasının tespiti davası açabilir.
İletişim Bilgileri:
- Telefon: 0532 167 09 13
- Adres: Gaziantep
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İş hukuku alanındaki uyuşmazlıklarda hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Hukuki Kaynaklar:
- 4857 Sayılı İş Kanunu (Madde 21, 25)
- 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (Madde 13)
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Emsal İlke Kararları
Aklınıza takılan tüm soruları sorabilirsiniz. Yorum yapmaktan çekinmeyin.