Velayet Davası

Velayet Ne Demek ?

TMK’ya göre “Ergin olmayan çocuk ana ve babasının velayeti altındadır. Yasal sebep olmadıkça velâyet ana ve babadan alınamaz. Hâkim vasi atanmasına gerek görmedikçe, kısıtlanan ergin çocuklar da ana ve babanın velâyeti altında kalırlar.” hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun’ un 404. maddesinde de velayet altında bulunmayan küçüklerin vesayet altına alınacağı düzenlenmiştir.

“Yasal düzenlemelere göre velayet hakkı, münhasıran anne ve babaya tanınan bir hak olup, evlat edinme hali hariç, anne ve baba dışında hiç kimseye verilemez.”(Yargıtay 2.Hukuk Dairesi)

Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır. Ana ve babanın bakım borcu, çocuğun ergin olmasına kadar devam eder.

Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velâyeti birlikte kullanırlar. Ortak hayata son verilmiş veya ayrılık hâli gerçekleşmişse hâkim,velâyeti eşlerden birine verebilir.

Velayet,çocukların bakım, eğitim, öğretim ve korunması ile temsil görevlerini kapsar.

Velayet,aynı zamanda ana babanın velayeti altındaki çocukların kişiliklerine ve mallarına dair hakları, ödevleri, yetkileri ve yükümlülükleri de içerir.

Ana ve babanın çocukların kişiliklerine dair hak ve ödevleri, özellikle çocuklarına bakmak, onları görüp gözetmek, geçimlerini sağlamak, yetiştirilmelerini ve eğitimlerini gerçekleştirmektir.

Velayet Kime Verilir?

Evlilik devam ederken birlikte kullanılan velayet hakkı kural olarak boşanmada taraflardan birine verilir. Öncelikle boşanma davası sırasında çocuğun velayeti tedbiren taraflardan birine verilir, daha sonra boşanma kararı ile birlikte hakim çocuğun velayetini taraflardan birine verir. Boşanma sebebi, velayetin hangi tarafa verileceği ile yakından ilgili değildir.

Hakimin hangi tarafa velayeti vereceğine dair geniş bir takdir hakkı vardır. Hakim karar verirken, çocuğun üstün yararını gözetmek zorundadır. Çocuğun üstün yararını belirlerken;

• Onun bedensel, Z
• Zihinsel ruhsal,
• Ahlaki ve toplumsal gelişiminin sağlanması amacının gözetilmesi gereklidir.

Ana ve babanın yararları; ahlaki değer yargıları, sosyal konumları gibi durumları, çocuğun üstün yararını etkilemediği ölçüde göz önünde tutulur.

Önemli olan, çocuğun hangi tarafta kalması halinde daha iyi yetiştirileceği ve bakılacağı, eğitim ve öğreniminin daha iyi sağlanacağıdır.

Gaziantep’te açılan bir dava da velayetin belirlenmesi ve düzenlenmesinde anne ve babadan kaynaklanan özelliklerin de dikkate alınması kaçınılmazdır. Bu nedenle, mahkemece çocuğu başkasına bırakma, ihmal etme, kaçırma, iradi olarak terk etme, yönlendirme hususları ile tarafın velayet talebinin olup olmaması, şiddet uygulaması, sadakatsizliği, ekonomik durumu, mesleği, yaşadığı ortam, kötü davranışı, alkol bağımlılığı, sağlığı, dengesiz davranışları dikkate alınır.

Velayet İçin Çocuğun Yaşı Kaç Olmalı?

Velayette Çocuğun Yaşı ve Etkileri

Boşanma davalarındaki en önemli konulardan birisi olan çocuk/çocukların velayetinin kimde kalacağı kararıdır.

Aile Mahkemesi hakimi tarafından velayet kararı alınırken göz önünde bulundurduğu durumlardan ilki çocuğun yaşıdır.

Çünkü günümüz Türk hukuk sisteminde çocuğun yaşına göre de velayet kararları etkin bir şekilde belirleniyor. Buna göre;

0-3 Yaş Arası Çocukların Velayeti

Bu yaş aralığında olan çocuk/çocukların velayeti anne bakım ve şefkatine kesin gereksinim duyuyor olduklarından anneye verilir.

Yaş 0-3 grubundaki bir çocuğun anneden alınarak, babaya verilmesinin çocuk sağlığı ve kişisel gelişimi yönünden çocukta ciddi zararlar teşkil edebilir. Ancak çocuk hayatının risk altında bulunması durumunda velayet babaya verilebilir. Velayetin Belirlenmesinde Çocuğun Yaşı Önemli Mi?

3-7 yaş Yaş Arası Çocukların Velayeti

Çocuğun yaşının 3 -7 yaş arasında olması halinde çocuğun anne bakım ve şefkatine daha az ihtiyaç duyuyor olduğu kabul edilmektedir.

3-7 yaş aralığındaki çocukların babaya da verilebilir durumu bu yaş grubunda ortaya daha nedenli çıkabilmektedir.

Ancak bu yaş aralığındaki çocukların babaya verilmesi de çok istisnai durumlardır. Bu noktada annenin çocuğa zarar vermesi.

Çocuğun bakımında aciz kalması ve annenin sağlık açısından kötü halde olması gibi etkenler öne çıkıyor.

Okul Çağındaki Çocuğun Velayeti Kime Verilir?

6-12 Yaş Arası Çocukların Velayeti (okul çağında çocuğun velayeti) Bu yaş aralığında yani okul çağında olan çocukların velayetinin tespit etmesinde yaş yine önemli bir faktör olarak görülmektedir.

Yaş faktörünün yanında tarafların çocuğa sunacağı imkanlar daha ağırlıklı göz önünde bulundurulur.

Çocuğun daha iyi bir eğitim ve gelecek elde edebilmesini mümkün kılacak eş velayet ile ilgili olarak daha önde bulunur.

Mahkeme tarafından sosyal hizmet uzmanları aracılığı ile eşlerle ilgili çocuk hakkında rapor oluşturur. Bu rapor mahkemede bağlama oluşturmasa da hakimler tarafından bu rapor çerçevesinde karar verir.

Velayet Şartları Nelerdir?

Gaziantep velayet davasında velayet, Gaziantep’te anlaşmalı boşanma gerçekleştiği zaman tarafların protokolde kararlaştırdıkları kişiye verilir. Fakat çekişmeli boşanma davalarında eşlerin velayetin kendilerine verilmesi konusunda istekleri olsun veya olmasın velayetin kime verileceğine hâkim karar verir. Velayet davalarında önce çocuğun yararı gözetilir. Hâkim, çocuğun yaşına, eğitimine ve ayırt etme gücüne göre bir karar verir.

Gaziantep’te açılan bir boşanma esnasında ve sonrasında psikolojik olarak çok yıpranacak olan çocuğun en doğru kişide kalması için çaba gösterir. Uygulamada 0-3 yaş aralığındaki çocukların velayetinin genelde annesine verildiği görülmektedir. Bunun nedeni ise; çocuğun bu yaşta anne sevgisine ve bakımına muhtaç olması, bu yaşta maddi şartların değil, anne bakımının daha önemli olmasındandır.

Diğer yaşlara mensup çocuklar için ise hakim, çocuğun yararını dikkate alarak karar verir. Hem fiziksel hem psikolojik olarak, maddi ve manevi gelişimine faydalı olacak en uygun yer düşünülerek hakim tarafından bir karara varılır.

Bir Çocuğun Velayeti Nasıl Alınır ?

Anne ve babanın evli olduğu hallerde evlilik süreci boyunca velayeti birlikte kullanırlar. Beraber yaşama son verilmiş ise (Örneğin eşlerden birinin kendi ailesinin yanına taşınması veya ayrı bir eve yerleşmesi gibi durumlarda) ya da ayrılık hali gerçekleşmişse hakim velayeti eşlerden birine verebilir.

Velayeti kazanmak isteyen tarafın hakim önünde iyi bir izlenim oluşturması gerekmektedir.

Boşanmanın en önemli sonuçlarından biri velayettir. Velayet boşanma durumunda mahkemece çocuğun kendisine bırakıldığı tarafa, anne ve babadan birinin ölümü durumunda ise sağ kalan eşe verilir.

Anne ve babanın evli olmadığı durumda velayet anneye aittir. Velayet anneden alınmışsa ya da annenin küçük (onsekiz yaşını doldurmamış), kısıtlı(hakkında kısıtlama kararı verilmiş), ölmüş olduğu durumlarda hakim çocuğun menfaatine göre çocuğun velayetini babaya verebilir ya da çocuğa vasi(yasal temsilci) atar.

Eşler, ergin olmayan üvey çocuklarına da özen ve ilgi göstermekle yükümlüdürler. Kendi çocuğu üzerinde velâyeti kullanan eşe diğer eş uygun bir şekilde yardımcı olur; durum ve koşullar zorunlu kıldığı ölçüde çocuğun ihtiyaçları için onu temsil eder.

Velayetin Değiştirilmesi Nedenleri

Velayetin değiştirilmesi davası, velayet hakkının anne veya babaya verilmesinden sonra velayet kendisine verilen tarafın durumunun değişmesi ve sonradan ortaya çıkan çeşitli nedenlerden ötürü velayeti alan anne ya da babanın velayet hakkını gereği gibi kullanamaması ile çocuğun menfaatinin gerektirdiği durumlarda açılan bir davadır.

Velayetin değiştirilmesi için bir olayın olması ve bu durumun velayet görevini aksatmış olması gerekir. Bu durum velayetin değiştirilmesini velayetin kaldırılmasından ayırır. Çünkü velayetin kaldırılmasında velayet görevinin ağır bir şekilde kötüye kullanılması veya aşırı bir şekilde ihmal edilmiş olması aranır.

Velayetin değiştirilmesine ilişkin şartlar TMK’da açıkça düzenlenmiştir. TMK’nın “Durumun Değişmesi” başlıklı 183. maddesinde; “Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, resen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır.” hükmüne yer verilmiştir.

Söz konusu madde, velayetin değiştirilmesi sebeplerini hüküm altına almıştır. Buna göre;

• Çocukla kişisel ilişki kurulmasının engellenmesi,
• Çocuğun fiilen velayet hakkı olmayan annede ya da babada bırakılması veyahut çocuğun üçüncü kişinin yanında bırakılması,
• Çocuğun menfaatinin gerektirdiği nedenler (örneğin sağlık, eğitim, ahlâk, güvenlik),
• Velayeti kendisinde bulunan annenin ya da babanın yeniden evlenmesi,
• Velayet hakkı kendisine verilen tarafın bir başka yere gitmesi,
• Ölüm veya velayet görevinin kullanılmasının engellenmesi velayetin değiştirilmesi sebepleri olarak sayılabilir.

Velayeti üstlenen taraf velayeti altında ki çocuğu olması gereken ölçüde dürüst, kötü alışkanlıklardan uzak, iyi ahlâk sahibi, çalışkan ve bilgili bir insan olarak yetiştirmek hak ve yükümlülüğü bulunmaktadır.

Velayetin kaldırılması ve değiştirilmesi şartları gerçekleşmedikçe, ana ve babanın velayet görevlerine müdahale olunamaz. Ayrılık ve boşanma durumunda velayetin düzenlenmesindeki amaç, küçüğün ileriye dönük yararlarıdır. Başka bir anlatımla, velayetin düzenlenmesinde asıl olan, küçüğün yararını korumak ve geleceğini güvence altına almaktır.Öte yandan, TMK’nın 335 ila 351. maddeleri arasında düzenlenen “velayet”e ilişkin hükümler kural olarak, kamu düzenine ilişkindir ve velayete ilişkin davalarda resen (kendiliğinden) araştırma ilkesi uygulandığından hâkim, tarafların isteği ile bağlı değildir. Velayetin değiştirilmesine yönelik istem incelenirken ebeveynlerin istek ve tercihlerinden ziyade çocuğun üstün yararı göz önünde tutulur (HGK-K.2018/1278).

Velayeti üstlenen taraf velayeti altında ki çocuğu olması gereken ölçüde dürüst, kötü alışkanlıklardan uzak, iyi ahlâk sahibi, çalışkan ve bilgili bir insan olarak yetiştirmek hak ve yükümlülüğü bulunmaktadır.

Velayetin kaldırılması ve değiştirilmesi şartları gerçekleşmedikçe, ana ve babanın velayet görevlerine müdahale olunamaz. Ayrılık ve boşanma durumunda velayetin düzenlenmesindeki amaç, küçüğün ileriye dönük yararlarıdır.

Öte yandan, TMK’nın 335 ila 351. maddeleri arasında düzenlenen “velayet”e ilişkin hükümler kural olarak, kamu düzenine ilişkindir ve velayete ilişkin davalarda resen (kendiliğinden) araştırma ilkesi uygulandığından hâkim, tarafların isteği ile bağlı değildir. Velayetin değiştirilmesine yönelik istem incelenirken ebeveynlerin istek ve tercihlerinden ziyade çocuğun üstün yararı göz önünde tutulur (HGK-K.2018/1278).

Velayetin düzenlenmesinde asıl olan çocuğun üstün yararıdır. 4787 Sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanunun gereğince Aile Mahkemesi bünyesinde bulunan psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan oluşan uzmanlardan, her iki ebeveynin yaşadıkları yerde ve çocukla görüşmek suretiyle inceleme ve rapor istenip; tarafların barınma, gelir, sosyal ve psikolojik durumlarına göre çocuğun sağlıklı gelişimi için velayeti üstlenmeye engel bir durumun bulunup bulunmadığının araştırılması ve diğer deliller de gözönüne alınmak suretiyle ebeveynlerinden hangisi yanında kalmasının çocuğun menfaatine olacağı tespit edilerek velayet konusunda bir karar verilmesi gerekir.

Somut olayda, mahkemece baba ve ortak çocuk yönünden rapor tanzim ettirilmiştir. Ancak, 04.03.2016 tarihli psikolojik danışman ve rehber öğretmen bilirkişi tarafından velayete dair düzenlenen sosyal inceleme raporu hüküm tesisi için yeterli değildir

 O halde yukarıda belirtilen kıstaslar dikkate alınarak oluşturulacak üçlü heyetten her iki ebeveyn ve çocuk için bulundukları yerde inceleme yapılıp rapor alınarak, diğer delillerle birlikle değerlendirildikten sonra, gerçekleşecek sonucu uyarınca karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırmayla velayet yönünden yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi – Karar: 2017/319).

Gaziantep avukatlık ofisimiz velayet davalarına bakmakta olup, boşanma konusunda uzman avukatlarımız ile iletişime geçebilirsiniz.

Velayet Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Velayetin Belirlenmesindeki Kriterler Nelerdir?

Bu konu hakkında benzer makalelerimiz için tıklayın