İşverenin İşçiye Sürekli Eksik Personelin İşini Yaptırması Esaslı Değişiklik ve Haklı Fesih Sebebi Olur mu? Yargıtay’ın Güncel Yaklaşımı

İş Hukukunda İş Yükünün Ağırlaşması ve Esaslı Değişiklik İlkeleri

İş ilişkisinde işverenin yönetim hakkı, işyerinin düzenini ve işin güvenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla kanunla sınırlandırılmış bir yetkidir. Ancak yönetim hakkı mutlak ve sınırsız değildir; 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri ve Yargıtay içtihatları çerçevesinde işçinin haklarını koruyan sınırları bulunmaktadır. Günümüz ekonomik koşullarında işletmelerin maliyetleri düşürmek amacıyla personel sayısını azaltması ve mevcut çalışanların üzerine ek iş yükü bindirmesi sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. İşverenin işçiye sürekli olarak ayrılan veya eksik bırakılan diğer personelin de işini yaptırması, iş şartlarında esaslı değişiklik niteliği taşıyıp taşımadığı sorusunu gündeme getirmektedir.

Fesih

İş Kanunu’nun 22. maddesi gereğince, çalışma koşullarında esaslı bir değişiklik yapılabilmesi için bu durumun işçiye yazılı olarak bildirilmesi ve işçi tarafından altı iş günü içinde yazılı olarak kabul edilmesi gerekir. İşçinin yazılı onayı alınmadan tek taraflı olarak iş yükünün sürekli ve katlanılamaz şekilde artırılması, çalışma koşullarının esaslı bir şekilde aleyhe değiştirilmesi anlamına gelir. 11 yıllık mesleki tecrübemiz ve dava süreçlerinde edindiğimiz gözlemlerimiz doğrultusunda, işçinin bireysel iş sözleşmesinde veya görev tanımında yer almayan, meslek ve unvanıyla bağdaşmayan ya da fiziksel ve ruhsal kapasitesini aşan yoğunlukta bir iş yükünün sürekli hale getirilmesi durumunda işçinin yasal hakları doğmaktadır. Bu noktada İşçi hakları rehberimizi inceleyerek detaylı bilgi alabilirsiniz.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre, işçinin iş sözleşmesinde belirlenen işlerin dışında ve sürekli olarak başka departmanların ya da eksik personelin işlerini yapmaya zorlanması, işçinin çalışma koşullarını ağırlaştırır. Eğer bu durum geçici bir iş yoğunluğundan öteye geçip kalıcı ve sistematik bir hal alıyorsa, işçi açısından çekilmez bir duruma dönüşebilir. İşçinin aydınlatılmış rızası olmaksızın yapılan bu tek taraflı değişiklikler karşısında işçinin hukuki yollara başvurma hakkı mevcuttur. Somut olayın niteliğine göre, işçinin bu ağırlaşan şartlar altında çalışmaya zorlanması iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkı tanıyabilir. Benzer şekilde İş akdinin feshi konularında da benzer hukuki prensipler geçerlidir.

Gaziantep’teki Bir Üretim Tesisinde Yaşanan Emsal Uyuşmazlık

Gaziantep Adliyesi iş mahkemelerinde görülen benzer bir uyuşmazlıkta, bir tekstil fabrikasında vasıflı operatör olarak çalışan işçiye, işten ayrılan iki personelin görevinin devredildiği ve günlük çalışma kapasitesinin %60 oranında artırıldığı tespit edilmiştir. İşçi, bu durumun hem iş sağlığı ve güvenliğini tehlikeye attığını hem de unvanı dışındaki ağır işleri kapsadığını belirterek işverene yazılı ihtarda bulunmuştur. İşverenin bu durumu düzeltmemesi üzerine işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmiştir.

Yargıtay denetiminden geçen bu tür dosyalarda mahkemeler şu kriterleri esas almaktadır:

İşçinin görev tanımının sözleşme ve yetkileriyle örtüşüp örtüşmediği,
Ek iş yükünün geçici bir krizden kaynaklanıp kaynaklanmadığı veya sürekli bir uygulama olup olmadığı,
İşçinin sağlığını ve iş güvenliğini tehdit edecek bir yoğunluk bulunup bulunmadığı,
İşverenin işçiye bu ek görevler karşılığında ilave bir ücret veya denkleştirme sağlayıp sağlamadığı.

Yargıtay, işçinin rızası olmaksızın sürekli ve aşırı iş yüküne maruz bırakılmasını iş şartlarının esaslı ve aleyhe değişimi olarak değerlendirmekte ve işçinin haklı fesih hakkını kullanabileceğini kabul etmektedir. Bu gibi durumlarda Gaziantep Adliyesi’nde açılacak davalarda ispat yükü işçide olup, iş yükü artışının tanık beyanları, görev yazıları, mesai kayıtları ve bilirkişi incelemesi ile somutlaştırılması hayati önem taşımaktadır.

İşverenin Ücreti Zamanında Ödeyip Yan Haklarını Sürekli Geciktirmesi veya Eksik Ödemesi Haklı Fesih Sebebi Olur mu? Yargıtay’ın Güncel Yaklaşımı yazımızı okumak için

TIKLAYINIZ

Sıkça Sorulan Sorular

İşverenin verdiği her fazla işi veya eksik personelin işini reddetmek haklı fesih sebebi midir?

İşverenin yönetim hakkı kapsamında geçici ve acil durumlarda makul ölçüde ek görevler vermesi olağandır. Ancak bu durum sürekli, sistematik ve işçinin kapasitesini aşacak boyuttaysa haklı fesih sebebi oluşturabilir. Her somut olayın kendi içinde değerlendirilmesi gerekir.

İş yükü artışı nedeniyle iş sözleşmesini fesheden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?

İşçinin çalışma koşullarının esaslı şekilde aleyhe değiştirilmesi ve bu durumun düzeltilmemesi halinde işçi, 4857 sayılı Kanun’un 24/II maddesi uyarınca haklı nedenle derhal fesih hakkını kullanarak kıdem tazminatına hak kazanabilir. İhbar tazminatı ise haklı fesihte işçiye ödenmez, işçi ihbar süresi tanımaksızın ayrılabilir.

Bu süreçte işçinin hak kaybına uğramamak için dikkat etmesi gerekenler nelerdir?

İşçi, maruz kaldığı hukuka aykırı iş yükü artışını ve işverenin bu konudaki tutumunu noter vasıtasıyla veya yazılı dilekçeyle işverene bildirmelidir. Süreç boyunca tutanaklar, görev emirleri, vardiya çizelgeleri ve tanık beyanları gibi deliller titizlikle toplanmalı, hak düşürücü sürelere ve zamanaşımı kurallarına dikkat edilmelidir.

Dava açmadan önce arabuluculuk sürecine başvurmak zorunlu mudur?

Evet, iş hukuku uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabuluculuk unvanına başvurmak zorunlu bir dava şartıdır. Gaziantep’te görev yapan uzman arabulucu ve avukatlar aracılığıyla yürütülen arabuluculuk görüşmeleri, uyuşmazlıkların mahkeme süreçlerine göre daha hızlı ve masrafsız çözülmesine olanak tanır.

İletişim Bilgileri:
Telefon: 0532 167 09 13

Yasal Uyarı:
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İş hukuku alanındaki uyuşmazlıklarda hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.

Kaynaklar:

4857 sayılı İş Kanunu (Madde 22, Madde 24)
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Yerleşik İçtihatları
İş Hukuku Uygulama Esasları ve Haklı Fesih Kriterleri