Kod 46 ile Çıkarılan İşçi İşe İade Davası Açabilir mi? Yargıtay’ın Yaklaşımı

İş sözleşmesinin sona erdirilmesi sırasında Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilen çıkış kodları, işçinin çalışma hayatı açısından önemli sonuçlar doğurabilmektedir. Özellikle SGK çıkış kodu olarak “Kod 46 – İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanması, hırsızlık yapması, işverenin meslek sırlarını ortaya atması gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışları” seçildiğinde, işçi açısından ciddi hak kayıpları ve itibar sorunları ortaya çıkabilmektedir.

Uygulamada birçok işçi, SGK çıkış kodunun 46 olarak bildirildiğini öğrendiğinde işe iade davası açamayacağını düşünmektedir. Ancak bu düşünce doğru değildir. İşçinin Kod 46 ile işten çıkarılmış olması, tek başına işe iade davası açmasına engel teşkil etmez.

Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, işveren tarafından 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II maddesine dayanılarak yapılan fesihlerde, doğruluk ve bağlılığa aykırı davranış iddialarının somut ve kesin delillerle ispatlanması gerekmektedir. İşveren tarafından ileri sürülen iddiaların şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya konulamaması halinde, feshin geçersiz kabul edilmesi ve işçinin işe iadesine karar verilmesi mümkün olabilmektedir. Bu nedenle SGK çıkış kodunun 46 olarak bildirilmiş olması tek başına işe iade talebinin reddi sonucunu doğurmamaktadır.

Kod 46 Neyi İfade Eder?

Kod 46, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II maddesinde düzenlenen ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar nedeniyle yapılan fesihlerde kullanılan SGK çıkış kodudur.

Bu kodun kullanılması halinde işveren esasen şu iddiada bulunmaktadır:

• İşçinin doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışta bulunduğu,
• İşveren açısından güven ilişkisinin ortadan kalktığı,
• Bu nedenle iş sözleşmesinin haklı nedenle derhal feshedildiği.

Ancak işverenin SGK sisteminde Kod 46 seçmiş olması, işçinin gerçekten bu fiilleri işlediği anlamına gelmemektedir.

Kod 46 ile Çıkarılan İşçi İşe İade Davası Açabilir mi?

Evet.

İş güvencesi hükümlerinden yararlanma şartlarını taşıyan işçi, SGK çıkış kodu ne olursa olsun işe iade davası açabilir.

Mahkeme işe iade davasında yalnızca SGK çıkış koduna bakmaz. Esas inceleme, işverenin ileri sürdüğü fesih sebebinin gerçekten mevcut olup olmadığı ve fesih işleminin hukuka uygun şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği üzerinde yapılır.

Başka bir ifadeyle, işveren SGK’ya Kod 46 bildirmiş olsa dahi, mahkeme önünde bu iddiasını somut ve inandırıcı delillerle ispatlamak zorundadır.

İspat Yükü İşverendedir

Kod 46 ile yapılan fesihlerde ispat yükü işverene aittir.

İşveren;

• Kamera kayıtları,
• Tutanaklar,
• Yazılı belgeler,
• Tanık anlatımları,
• Elektronik kayıtlar,

gibi delillerle işçinin doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışını ortaya koymak zorundadır.

İddiaların soyut kalması veya yeterli delille desteklenememesi halinde fesih geçersiz kabul edilebilmektedir.

Yargıtay’ın Konuya Yaklaşımı

Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II maddesine dayalı fesihlerde işverenin ileri sürdüğü eylemlerin somut ve kesin delillerle ispatlanması gerekmektedir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin çeşitli kararlarında, işveren tarafından ileri sürülen doğruluk ve bağlılığa aykırı davranış iddialarının yeterli şekilde ispatlanamadığı durumlarda feshin geçersiz olduğuna ve işçinin işe iadesine karar verilmesi gerektiği kabul edilmektedir.

Yargıtay uygulamasında özellikle şu husus vurgulanmaktadır:

“İşçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı bulunduğu iddiası ciddi sonuçlar doğurduğundan, bu iddianın kuşkuya yer vermeyecek şekilde ispatlanması gerekir.”

Bu nedenle yalnızca işverenin kanaati veya soyut değerlendirmeleri Kod 46 ile yapılan feshi haklı hale getirmemektedir.

Kod 46 Bildirimi Her Zaman Doğru Olmayabilir

Uygulamada bazı işverenler tarafından;

• İstifa eden işçiye,
• Performans nedeniyle çıkarılan işçiye,
• İşletmesel sebeplerle işten çıkarılan işçiye,

dahi Kod 46 bildirimi yapıldığı görülmektedir.

Bu tür durumlarda işçi hem işe iade davası açabilmekte hem de gerekli şartların oluşması halinde SGK çıkış kodunun düzeltilmesini talep edebilmektedir.

İşe İade Davasında Mahkeme Neyi İnceler?

Mahkeme tarafından;

• İşverenin fesih gerekçesi,
• Savunma alınıp alınmadığı,
• Delillerin yeterliliği,
• Fesih işleminin son çare ilkesine uygun olup olmadığı,
• İşçinin gerçekten isnat edilen eylemi gerçekleştirip gerçekleştirmediği,

ayrıntılı şekilde değerlendirilmektedir.

Bu inceleme sonucunda fesih geçersiz bulunursa işçinin işe iadesine karar verilebilmektedir.

Sonuç

SGK çıkış kodunun 46 olarak bildirilmiş olması, işçinin işe iade davası açamayacağı anlamına gelmez. İşveren tarafından ileri sürülen doğruluk ve bağlılığa aykırı davranış iddialarının mahkeme önünde somut delillerle ispatlanması gerekmektedir. İspat yükünün yerine getirilemediği durumlarda fesih geçersiz kabul edilebilmekte ve işçi işe iade hükümlerinden yararlanabilmektedir.

Bu nedenle Kod 46 ile işten çıkarılan işçilerin, somut olayın özelliklerine göre işe iade davası açma imkânlarının bulunup bulunmadığını değerlendirmeleri ve hak kaybı yaşamamak adına hukuki destek almaları önem taşımaktadır.

---

Kod 46 ile İşten Çıkarıldınız mı?

SGK çıkış kodunun 46 olarak bildirilmiş olması, haklarınızı tamamen kaybettiğiniz anlamına gelmez. İşe iade davası açma imkânınızın bulunup bulunmadığı, kıdem ve diğer işçilik alacaklarına hak kazanıp kazanmadığınız somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

Kod 46 ile yapılan fesih işlemleri hakkında detaylı bilgi almak ve hukuki durumunuzu değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

---

Sıkça Sorulan Sorular

SGK Çıkış Kodları Rehberi – İşe İade Davası Şartları – Gaziantep İş Hukuku Avukatı