MAAŞ HACİZ YAZISI GELEN İŞÇİ İLE İLGİLİ YAPILMASI GEREKENLER

Maaş Haczi Nedir?

İcra İflas Kanunu (İİK) m. 83 uyarınca çalışan işçi veyahut memurun kesinleşmiş borcundan dolayı çalışmasının karşılığı olarak işverenden aldığı ücret, ikramiye, prim, maaş vb. gibi hak ve alacakların bir kısmının veyahut tamamının haczedilerek icra dairesine ödenmesine maaş haczi denilmektedir. Maaş haczi de diğer hacizler gibi kanunda öngörülmüş alacak tahsil yöntemidir.

Haciz hakkında daha detaylı bilgi için Haciz Nedir? isimli yazımızı inceleyebilirsiniz.

İİK m.83

“Maaşlar, tahsisat ve her nevi ücretler, intifa hakları ve hasılatı, ilama müstenit olmayan nafakalar, tekaüt maaşları, sigortalar veya tekaüt sandıkları tarafından tahsis edilen iratlar, borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczolunabilir.”

Maaş Haczinde Kesinti Yapılabilecek Tutar ve Oran

İİK 83. maddesi uyarınca yapılacak maaş haczi kesintisinde işçinin maaşının dörtte birinden az olmamak üzere kesinti yapılır. Ancak 4857 sayılı İş Kanunu’nun 35. maddesi uyarınca ise işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez. Her iki kanun maddesi birlikte değerlendirildiğinde işçinin ücretinden yapılacak kesinti ¼ oranında olacaktır.

Ancak nafakaya ilişkin hükümler saklı tutulduğundan burada ¼ oranı dikkate alınmayacak ve aylık nafaka tutarının maaşın ¼’ünden fazla olması halinde nafaka tutarı kadar kesinti yapılacaktır. Ancak dikkat edilmelidir ki; nafaka alacağına yönelik bu istisna, aylık olarak ödenen tutara ilişkin olup birikmiş nafaka borçları da İş Kanunu’ndan kaynaklanan ve işçinin ücretinin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceği genel kuralına tabidir. Konu ile ilgili “Ödenmeyen Nafaka İçin İcra Takibi” isimli yazımızı inceleyebilirsiniz.

İşveren tarafından işçiye aylık sabit ücret dışında verilen para veya parasal karşılığı olan menfaate ücret eki denir. Bunlar genel olarak; prim, ikramiye, kardan pay alma, komisyon ücreti, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, sosyal yardımlardır. Bu ekler ücret eki kabul edildiğinden dörtte bir oranında haczedilebilirler.

İİK m. 83/2

“Ancak haczolunacak miktar bunların dörtte birinden az olamaz.”

İş Kanunu m. 35

“İşçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez veya başkasına devir ve temlik olunamaz. Ancak, işçinin bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hakim tarafından takdir edilecek miktar bu paraya dahil değildir. Nafaka borcu alacaklılarının hakları saklıdır.”

Kıdem Tazminatı ve Diğer Tazminat Alacaklarında Maaş Haczi

Kıdem Tazminatı, İhbar Tazminatı, Yıllık Ücretli İzin Alacağı, Kötüniyet Tazminatı, Sendikal Tazminat gibi işveren tarafından yapılan ödemeler ücret niteliğinde olmadığı için tamamı haczedilebilir. ¼ oransal sınırı uygulanmaz.

HACİZ DEVAM EDERKEN İŞÇİNİN İŞTEN AYRILMASI DURUMUNDA YAPILACAK İŞLEM;

Haciz kesintileri devam ederken işçinin işten ayrılması durumunda da, devam eden ve sıradaki İcra dairelerine, işçinin SGK işten ayrılış bildirgesi eklenerek işçinin işten ayrıldığına dair bilgilendirme yazısı gönderilmesi zorunluluktur.

İŞÇİNİN İŞTEN AYRILMASI DURUMUNDA TAZMİNAT, EMEKLİ İKRAMİYESİNDEN KESİNTİ YAPILACAK MI?

İİK 355 vd. maddeleri gereği tarafınıza “maaş haczi” yazısı geldiği takdirde, bu yazının kapsamı maaş ve ücret alacaklarıdır. Kıdem tazminatı, Emekli ikramiyesi ücret alacağı sayılmamaktadır. Bu nedenle maaş haciz yazısı geldikten sonra işçinin tazminat ve veya emekli ikramiyesi hak edecek şekilde işten ayrılması durumunda iş bu ikramiye ve tazminat kesintiye uğramaz.

Ancak, maaş haciz yazısı değilde haciz ihbarnamesi (89/1 ihbarnamesi) olarak adlandırılan ihbarname işverene tebliğ edildiği takdirde, ihbarnamenin tebliğ edildiği tarihte işçinin emekli ikramiyesi, kıdem tazminatı alacağı varsa bu durumda i şveren ilgili bedelleri ilgili icra dosyasına yatırmalıdır.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 2016/4997 E., 2016/23632 sayılı kararına göre; Borçlunun maaş ve ücretinin haczi İİK’nun 355 ve devam eden madde hükümlerine göre yapılır. İİK’nun 355.maddesine göre, icra müdürü borçlunun çalıştığı işyerine maaş ve ücretin haczedildiğine dair bir haciz yazısı yazar. Haciz yazısını alan işveren bir hafta içinde haczin icra edildiğini ve borçlunun maaş ve ücretinin miktarını icra dairesine bildirmeye ve borç bitinceye kadar icra dairesinin haciz bildirimine göre haczolunan miktarı borçlunun maaş veya ücretinden keserek hemen icra dairesine yatırmaya mecburdur.

Aksi halde İİK’nun 356.maddesi gereğince kesmedikleri veya ilk vasıta ile göndermedikleri para ayrıca mahkemeden hüküm alınmasına hacet kalmaksızın icra dairesince maaşlarından ve sair mallarından alınır. Bu durumda, İİK.nun 355.maddesi hükümlerine riayet etmeyenlerin sorumluluğu, İİK.nun 356.maddesine göre, kesinti yapılmayan miktar ile sınırlıdır.” Şeklindedir.

Görüldüğü üzere İİK’nun 356. maddesi maaş ve ücretler hakkında olup emekli ikramiyesi ve tazminatlar bu madde kapsmında değerlendirilemez. Borçlunun üçüncü kişilerde bulunan alacağının haczi ancak İİK’nun 89/… ve devamındaki maddelerde belirtilen prosedür ile mümkündür.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 27.12.2004 tarih ve E.2004/22540, K.26972 sayılı kararında, ihbar ve kıdem tazminatının ücret olmadığı bu nedenle tamamının haczedilebileceği belirtilmiştir.

Yani bu durumda maaş haciz yazısı değilde 89/1 olarak adlandırılan haciz ihbarnamesi tarafınıza geldiğinde işçinin de mezkur yazının tebliğ edildiği tarihte tazminat, ikramiye hak etmiş olması durumunda , iş bu bedelin borcu karşılayacak kısmı ilgili icra dairesine yatırılmalıdır.

MAAŞ HACZİ GELEN İŞÇİNİN İŞ AKDİ FESHEDİLEBİLİR Mİ?

Maaşına haciz gelen işçinin, iş akdi feshedilemez fakat maaş haczi hali birden fazla hal alması halinde muhasebe ve hukuk servisinde ek iş gücü ve külfet doğurması halinde işveren, işçinin iş akdini “ geçerli nedenle” feshedebilir.

Fakat bu fesihten önce işveren, işçiye “ya maaş haczi sorununu ortadan kaldır ya da iş akdini feshedeceğim” şeklinde bir yazılı uyarı yapması gerekmektedir. Bu sebeple yapılan fesih sonucunda işveren, İŞiÇİNİN FESHE BAĞLI OLAN HAKLARINI YANİ KIDEM VE İHBAR TAZMNATI VE VARSA YILLIK İZİN ÜCRETİNİ” ödemek zorundadır.

Bu konu hakkında benzer makaleler için tıklayın