Birçok işveren servis uygulamasını “tamamen kendi insiyatifinde olan bir kolaylık” gibi görmektedir. Ancak uygulamada durum bu kadar basit değildir. Özellikle yıllardır aynı düzenle çalışan işçiler açısından servis güzergâhı, çalışma koşulunun fiili bir parçası haline gelebilmektedir.

Yargıtay’ın yaklaşımı da tam burada devreye giriyor.

Çünkü bazı işverenler;

• servis güzergâhını keyfi şekilde değiştirmekte,
• işçinin ulaşım süresini ciddi şekilde artırmakta,
• servis noktasını uzaklaştırmakta,
• işçiyi fiilen ulaşım sorunu yaşamaya zorlamakta,
• hatta bazen dolaylı şekilde istifaya zorlamak amacıyla servis düzenini değiştirmektedir.

Yargıtay ise özellikle işçinin günlük yaşamını ağırlaştıran ve çalışma koşullarını önemli ölçüde etkileyen servis değişikliklerini “esaslı değişiklik” kapsamında değerlendirebilmektedir.

---

1. Servis Uygulaması Çalışma Koşuluna Dönüşebilir

Bazı işverenler:

“Servis benim lütfum, ister kaldırırım ister değiştiririm.”

mantığıyla hareket etmektedir.

Ancak iş hukuku bu kadar yüzeysel bakmaz.

Uzun yıllardır devam eden ve işçinin çalışma düzeninin parçası haline gelen uygulamalar, Yargıtay’a göre “işyeri uygulaması” niteliği kazanabilir.

Özellikle;

• düzenli servis hizmeti,
• belirli güzergâh kullanımı,
• işçinin buna göre hayat düzeni kurması,
• ulaşım imkanının işin devamı açısından kritik olması

durumlarında servis sistemi artık çalışma koşulunun parçası haline gelebilir.

---

2. Servis Güzergâhının Ağırlaştırılması Esaslı Değişiklik Sayılabilir

İşverenin servis güzergâhını değiştirmesi her durumda hukuka aykırı değildir. Ancak değişiklik işçinin yaşamını ciddi şekilde zorlaştırıyorsa tablo değişir.

Örneğin;

• işçinin servis noktasına ulaşması için uzun mesafe yürümek zorunda kalması,
• aktarma zorunluluğu doğması,
• günlük ulaşım süresinin ciddi şekilde artması,
• gece vardiyasında güvenlik riski oluşması,
• ekonomik külfet doğması

durumlarında Yargıtay işçi lehine değerlendirme yapabilmektedir.

📌 Yargıtay 22. Hukuk Dairesi

Esas No: 2012/28268
Karar No: 2013/26377
Karar Tarihi: 21.11.2013

Bu kararda Yargıtay, işyerinin taşınması ve buna bağlı ulaşım koşullarındaki değişikliği değerlendirmiştir.

Kararda;

• işçinin ulaşım şartlarının ağırlaşmasının,
• günlük yaşam düzeninin ciddi şekilde etkilenmesinin,
• işçinin katlanmasının beklenemeyeceği sonuçlar doğmasının

çalışma koşullarında esaslı değişiklik oluşturabileceği belirtilmiştir.

Bu karar doğrudan servis güzergâhı uyuşmazlıklarında sıkça dayanak gösterilmektedir. Çünkü Yargıtay burada sadece fiziksel işyeri değişikliğine değil, ulaşım yükünün artmasına odaklanmaktadır.

---

3. İşyerinin Taşınması ve Servis Sorunu Birlikte Değerlendirilir

Uygulamada en sık görülen senaryo şudur:

İşveren işyerini başka bölgeye taşır ve ardından:

“Servis devam ediyor.”

savunması yapar.

Ancak servis devam etse bile;

• yol süresi aşırı uzuyorsa,
• işçinin günlük hayatı bozuluyorsa,
• ulaşım külfeti ağırlaşıyorsa,
• fiilen çalışma şartları zorlaşıyorsa

Yargıtay bunu basit bir organizasyon değişikliği olarak görmeyebilir.

📌 İstanbul BAM 27. Hukuk Dairesi

Esas No: 2020/1006
Karar No: 2020/1104
Karar Tarihi: 08.10.2020

Bu kararda işyerinin İstanbul Beykoz’dan Çayırova/Kocaeli bölgesine taşınması değerlendirilmiştir.

Mahkeme;

• mesafenin ciddi ölçüde arttığını,
• ulaşım yükünün ağırlaştığını,
• işçinin yaşam düzeninin önemli ölçüde etkilendiğini

belirterek çalışma koşullarında esaslı değişiklik bulunduğunu kabul etmiştir.

Her ne kadar BAM kararı olsa da uygulamada oldukça etkili kullanılan kararlardan biridir.

---

4. Yazılı Onay Olmadan Esaslı Değişiklik Yapılamaz

4857 sayılı İş Kanunu m.22’ye göre çalışma koşullarında esaslı değişiklik ancak işçinin yazılı kabulüyle mümkündür.

Yani işveren:

“Yarın servis artık şu noktadan kalkıyor.”

dediğinde mesele otomatik olarak hukuka uygun hale gelmez.

Önemli olan değişikliğin işçinin hayatına etkisidir.

Eğer değişiklik;

• ulaşımı ciddi şekilde zorlaştırıyor,
• günlük yaşam düzenini bozuyor,
• ek maliyet oluşturuyor,
• işçinin işe devamını fiilen güçleştiriyorsa

işçi bunu kabul etmek zorunda değildir.

---

5. Yargıtay Şekle Değil Fiili Sonuca Bakıyor

İşverenlerin önemli kısmı şu hatayı yapıyor:

“Servisi kaldırmadım ki, sadece güzergâhı değiştirdim.”

Ancak Yargıtay yalnızca kağıt üzerindeki değişikliğe bakmıyor.

Fiilen ortaya çıkan sonuca bakıyor.

Örneğin;

• daha önce evinin önünden alınan işçinin artık 3 km yürümek zorunda kalması,
• gece vardiyasında güvenlik riski oluşması,
• 20 dakikalık yolun 2 saate çıkması,
• aktarmalı ulaşım zorunluluğu doğması

mahkemeler açısından önem taşıyabiliyor.

Çünkü iş hukuku teorik değil, fiili çalışma yaşamını korumaya çalışır.

---

6. İşçi Bu Durumu Nasıl İspatlayabilir?

Servis güzergâhı değişikliği yaşayan işçi;

• eski ve yeni servis güzergâhlarını,
• mesafe kayıtlarını,
• navigasyon sürelerini,
• vardiya saatlerini,
• tanık anlatımlarını,
• servis mesajlarını,
• işveren duyurularını

delil olarak kullanabilir.

Özellikle gece vardiyası, kadın çalışan güvenliği ve uzun ulaşım süreleri mahkemeler tarafından daha hassas değerlendirilmektedir.

---

Sonuç

Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımına göre;

• servis güzergâhının işçiyi ciddi şekilde zorlaştıracak biçimde değiştirilmesi,
• ulaşım yükünün ağırlaştırılması,
• günlük yaşam düzeninin bozulması,
• işçinin işe ulaşımının fiilen güçleşmesi

çalışma koşullarında esaslı değişiklik sayılabilir.

Her olay kendi özelinde değerlendirilir. Ancak özellikle işçiyi yıldırmaya yönelik, fiilen bezdirici sonuç doğuran servis değişiklikleri işçi açısından haklı fesih sebebi oluşturabilecek ciddi hukuki riskler taşımaktadır.